|
Zuster Edwarda Joye
|
HOMILIE
Beste Zuster Edwarda, geachte familie, goede vrienden van de zuster en de zusters.
Vijftig jaar kloosterleven
is een lange tijd, een heel stuk van het mensenleven.
Op vijftig jaar gebeurt
er heel veel, zowel in de cultuur en de maatschappij, als in de mens zelf.
In een razende snelheid
en op radicale wijze is onze cultuur geëvolueerd, om het met korte
woorden te zeggen; van een quasi universeel aanvaarde hoogachting voor
de kerk en de christelijke waarden naar een verbitterde en neerbuigende
kijk op al wat met godsdienst en vooral met de kerk te maken heeft. De
religieuzen, vrouwen en mannen, zijn ondertussen van enthousiaste en optimistische
jongeren die vol moed hun taak opnamen, geworden tot zeventig plussers
die verwonderd opkijken bij de hedendaagse kritiek en commentaar en zich
afvragen, zijn onze goede bedoelingen dan toch niet overgekomen?
Tussen die twee posities
in ligt ons leven, d.w.z. het leven van U zuster Edwarda maar ook het leven
van haast alle religieuzen die hier in deze viering aanwezig zijn. U, wij,
… houden vol in de keuze die we in onze jeugd hebben gemaakt en we hopen
te kunnen volharden op die weg. Geen van ons wil zich voorstellen als volmaakt
of perfect; we nemen ons voor om elke dag opnieuw weer ons best te doen
al naar onze mogelijkheden; maar … soms komt de bekoring op “hebben we
wel juist gekozen?” of anders uitgedrukt: “had het wel echte waarde, al
waarvoor we hebben geleefd?”
En dan kijken we even rondom
ons en zien dat er voor een religieuze levenswijze nog heel weinig enthousiasme
is; jongeren melden zich niet meer aan, sommigen traden in maar gaan weer
weg; wie ouder is dan ons valt weg, en wijzelf verliezen aan kracht en
gezondheid. We bidden dan tot God dat hij onze goede wil mag sterk houden,
maar menselijkerwijze voelen we ons een beetje klein en onzeker, we staan
er bij met een klein hartje.
Eerwaarde Zuster, het moge
u verwonderen dat dit de woorden zijn bij uw jubileumviering. “Jubileum”
betekent “tijd van jubelen”. Waarom zouden wij niet jubelen? De inleidende
zinnen van zojuist drukken echter een vraag uit: wat is de waarde van het
leven van een religieuze, niet alleen in de verleden tijd, maar in de tegenwoordige
tijd.
Om die vraag te beantwoorden
helpt het toeval ons een beetje. Uw feestdag valt samen met het liturgische
feest van de Engelbewaarders. Zuster Edwarda en ook haar medezusters houden
van de liturgie, deze bepaalt hun bidden en zingen en hun bestaan. Hebben
zusters iets te maken met engelbewaarders?
Dit zou een mooie vergelijking
zijn, want inderdaad de vijftig jaar die uw kloosterleven vormden waren
vervuld met een taak die men gerust kan vergelijken met die van engelbewaarders.
Zieken verzorgen, zwakken ondersteunen, hulpelozen helpen, troostelozen
opbeuren, kanslozen een nieuwe toekomst bezorgen, uitzichtlozen nieuw inzicht
bijbrengen: dit alles kan men gerust beschouwen als het werk van een engelbewaarder.
Men kan van dit standpunt uit terecht zeggen dat het vandaag jouw feestdag
is. En we zouden er kunnen bijvoegen dat u, zelfs op een leeftijd waarop
anderen al lang op pensioen zijn, nog altijd bezig bent die rol van
engel te vervullen.
Er is een bezwaar: … niet
alleen de zusters zijn engelbewaarders, maar in die betekenis zit het UPC
St. Jozef vol met engelbewaarders en engelbewaardsters, want in dit huis
zijn er vele mensen die dezelfde of gelijkaardige taken met een gelijkaardige
bekwaamheid en gelijkaardige liefde vervullen. Zeggen dat we allemaal engelen
zijn wordt dan gemakkelijk, maar lijkt dan minder karakteristiek, ook al
is het een ware uitspraak.
Ik wil even dieper zoeken
naar de betekenis van wat het is ‘een engel te zijn’.
Daartoe keer ik mij naar
de bijbel, en dan vind ik daar engelen zowel in het Oude Testament als
in het Nieuwe Testament. Men vindt er engelen in verschillende soorten:
de meest opvallende namen zijn Michaël, Gabriël en Rafaël,
en daarnaast zijn er engelen zonder naam, en die zijn talrijk. Jezus zelf
vermeldt engelen die over de kinderen waken. Deze engelen hebben in de
christelijke theologie een rol gespeeld en controversies opgeroepen. Laten
we even de discussie rusten en stellen we gewoon de vraag: wat komen die
engelen doen in het grote verhaal over God en de mensen. Want dat is het
juist: de H. Schriften zeggen ons iets over de verhouding van God tot de
mens. Van in het begin van de boeken staat er: God is Schepper van hemel
en aarde. Hij staat ver af van de mens. En tegelijk bekommert hij zich
zeer intens met die mens, en zo staat Hij, God, dus ook dicht bij de
mens. Om dit raadsel van afstand en nabijheid in beeld te brengen stelt
de bijbel het zo voor dat de grote God zijn boodschap overbrengt aan de
kleine mens door middel van een boodschapper.
Die boodschappers noemt
men “engelen”. Een engel vertegenwoordigt God bij de mens; Hij brengt het
woord over aan de mens. Hij is een compagnon die de mens begeleidt op zijn
weg, zijn reis door het leven. En wie de Schrift leest zal merken dat dit
de echte taak is van de engelen zoals God ze ook wil hebben. Wij zouden
– modern – kunnen zeggen dat ze de verpersoonlijking zijn van Gods nabijheid.
Eerwaarde zuster: wij jubelen
vandaag terecht op deze dag voor de engelen: want de taak van de religieus,
hetzij man of vrouw, ligt op dit terrein. De bedoeling van de geloften
bestaat erin om zo goed mogelijk te leven als dé engel bij uitstek:
Jezus de Christus. Hij die kwam als gezonden door zijn Vader, bracht ons
de nabijheid van God wel heel dichtbij. Leven in deze navolging van Christus
is voor ons hetzelfde als “leven in Gods nabijheid, en Gods nabijheid nader
brengen bij de mensen”.
Dit is onze echte taak,
in al wat wij doen en laten, ligt daar de zingeving van ons leven.
Onze eigen taak bestaat
erin zo te leven, dat de medemensen in ons kunnen erkennen hoe God mensen
kan nabij zijn. We zouden zo moeten leven dat wij aan de mensen een boodschap
brengen van Gods goedheid (niet die van onszelf).
Hieruit volgt een tweevoudige
beschouwing:
-die mooie taak doen we
steeds op onvolmaakte manier, we kunnen haast niet anders, want we blijven
zelf mens (in alle betekenissen van dit woord).
-maar als we die taak wel
doen wijzen we de juiste weg ook voor de anderen die naast en met ons leven.
En door het te doen, weten
wij dat ons leven waardevol is, dat het nooit tevergeefs is, en dat deze
vorm van leven nooit zal teloorgaan zolang er een christelijke gemeenschap,
een kerk, zal bestaan.
Dat moge ons moed geven
om erin te volharden,
en het moge ons zin geven
om erin te blijven geloven.
Om het heel eenvoudig
te zeggen met een voorbeeld.
Als u koffie schenkt voor
onze patiënten, moet het met die mentaliteit geschieden. En ik weet
uit jarenlange ervaring dat u inderdaad het zo probeert te doen na de zondagmis.
Dank u voor dit getuigenis.
Zo’n leven eist wel engelengeduld
ten
opzichte van onszelf en ten opzichte van de kleine gemeenschap waarin we
leven.
De woorden van de apostel
Paulus mogen ons daarbij bemoedigen:
“het kleine maakt ons groot,
het zwakke maakt ons sterk” zegt Sint Paulus (hij zegt het met andere woorden,
maar wel met deze betekenis).
Deze gedachten moge u begeleiden
als u nu uw professiewoorden gaat herhalen.
AMEN.
.JPG)
Zuster Edwarda hernieuwt
haar plechtige gelofte in de Kapel van het Universitiar Psychiatrisch Centrum
Sint-Jozef
Eerste lezing uit Exodus 23,20-23a
Zie, ik zend een engel voor
je aanschijn uit
om over jou te waken op
de weg,
en om je te doen komen
in het oord dat ik heb gegrondvest.
Wees waakzaam voor zijn
aanschijn
en hoor naar zijn stem,
wees niet weerspannig tegen
hem;
want hij vergeeft uw misstappen
niet,
want mijn naam woont in
hem.
Want als je horende hoort
naar mijn stem
en doet
al wat ik zal spreken,
zal ik de vijand zijn van
jouw vijanden
en benauwen wie jouw benauwen.
Psalm 91(90) (Qui habitat..)
Geen kwaad zal je bereiken,*
geen plaag
zal naderen je tent;
want zijn engelen zal hij
voor jou gebieden*
je te bewaken
op al je wegen;
op handen zullen zij je dragen,*
dat je je voet niet aan
een steen zult stoten.
Evangelie uit Mattheus 18,1-5,10
In dat uur komen de leerlingen
tot Jezus
en zeggen: wie is dan de
grootste in het koninkrijk der hemelen?
Hij roept een kind bij zich,
laat het midden tussen hen
staan en zegt:
zeker is het, zeg ik u:
als gij niet omkeert en
wordt als deze kinderen
zult ge het koninkrijk der
hemelen nooit binnenkomen!
Hij dus die gewoon gering
durft te zijn
- zoals dit kind -
die is de grootste in het
koninkrijk der hemelen!
En wie één
zo’n kind om mijn naam binnenhaalt,
haalt mij binnen.
Ziet toe dat ge niet één
van deze kleinen geringschat;
want ik zeg u dat hun engelen
in de hemelen
altijd het aanschijn aankijken
van mijn Vader in de hemelen.
Homilie. (Guido)
De Engelen. (Uit: God is soms even/Engelen VI)
Vorige keer hebben we al
gezien hoe in de bijbelse tijd het geloof opkwam dat engelen individuele
mensen bijstaan.
Mede naar aanleiding van
Psalm 91 ontwikkelde zich het idee van beschermengelen, ook wel engelbewaarders
genoemd. In die psalm staat immers: “Hij vertrouwt je toe aan zijn engelen,
die over je waken waar je ook gaat. Hun handen zullen je dragen, je voet
zul je niet stoten aan een steen.”
Een plastische beschrijving
van het optreden van zo’n beschermengel vinden we in Handelingen 12, waar
Petrus door een engel uit de gevangenis wordt gehaald. Wachtposten en ijzeren
toegangspoorten vormen geen belemmering. De gedachte dat vooral kinderen
door engelen beschermd worden vindt zijn oorsprong in Matteus 18,20 waar
Jezus zegt: “Waak ervoor ook maar een van deze geringen te verachten. Want
ik zeg jullie: hun engelen in de hemel aanschouwen onophoudelijk het gelaat
van mijn hemelse Vader.”
Engelen die een rol spelen
bij het levenseinde van mensen.
Van veel martelaren in de
vroegchristelijke kerk wordt verteld dat ze in hun lijden werden bijgestaan
door engelen. Wanneer ze stierven begeleidden engelen hen naar de hemel.
Deze opvatting werd ondersteund door de woorden van Jezus over de arme
Lazarus: “Hij werd door de engelen weggedragen om aan Abrahams hart te
rusten”. In de katholieke uitvaartliturgie komt het ‘in paradisum’ voor:
In paradisum deducant te angeli (mogen de engelen u geleiden naar het paradijs),
waarvan trouwens ook een aantal variaties voorkomen in een protestantse
bundel Zingend Geloven VI. Bachs Johannes Passie eindigt met het slotkoor:
Ach Herr, lasz dein lieb Engelein, Am letzten End die Seele mein, In Abrahams
Schosz tragen.
(http://www.kerkpleinjoure.nl/Allerhande%20Gereformeerd/Engelen_Waringa04.htm)
Ds. Cor Waringa.
.JPG)
Samen met haar koor "De
Everaert-Ghesellen" o.l.v. Gaby Leaerts zong Zuster Edwarda de liederen
tijdens de plechtige jubileumviering.