HET EMMAÜSVERHAAL

Bijbelse stapstenen voor een spiritualiteit van 'meegaande ' pastoraal vanuit het Emmaüsverhaal (Lk. 24,13-35)

1. RESPECT  OPBRENGEN VOOR DE WEGEN DIE JONGE MENSEN SAMEN GAAN.
`Juist die dag waren er twee van hen op weg...'

De trouwers, die wij in onthaal en voorbereiding zien, hebben reeds een hele weg afgelegd, individueel en samen. Wij ontmoeten hen slechts even: een momentopname - op een belangrijk kruispunt weliswaar, tussen de eigen geschiedenis en de nog te maken toekomst. Het is belangrijk van wat inzage te krijgen in hun wegenkaart, hun reisverslag en afgelegde route. Van waar komen ze, waar staan ze nu, waar gaan ze naartoe? Leven, liefhebben, geloven en trouw-zijn is een groeiproces, een processie van Echtemach. It's a long way tot Tipperary....
Onthalers en begeleiders moeten vooral ook de afgelegde weg in zichzelf bewaren. Wie dat doet, wordt mild voor allen die onderweg zijn, heeft weet van zwakheid en onzekerheid, van uiterlijke overrnoed en innerlijke broosheid, van geleidelijkheid en groei. De weg maakt bescheiden.
 

2. HET OUDE LIEDJE HERKENNEN VAN "HEIMWEE DOET OHS HART VERLANGEN..."
'Ze waren van Jerusalem op de terugweg naar huis, naar Emmaüs...'
'Hun ogen waren verhinderd Hem te herkennen...'
'Met een bedrukt gezicht bleven ze staan...'
'Maar met dit alles is het reeds de derde dag...'

De meeste jonge mensen die wij mogen ontmoeten en begeleiden op weg naar hun huwelijk, bevinden zich ergens tussen Jerusalem en Emmaüs, tussen de stad van hun dromen en het dorp van hun kinderjaren.
De weg van Jerusalem naar Emmaüs loopt op de bijbelse stafkaart in elk geval bergaf! Het is de terug-weg, de weg terug-naar-af...
Hoeveel blinde vlekken zijn er niet op het gelovige en kerkelijke netvlies van vele jonge mensen? Hoeveel weerstanden en vooroordelen leven er in henzelf en om hen heen? Misschien verwachten ze niets van ons als Kerk, misschien verwachten ze veel te veel?...
En toch ! Ook jonge mensen van vandaag zijn zinzoekers !Probleem is echter: hoe kunnen wij ons aanbod van-zingeving op hun (vaak verborgen of verzwegen ) vragen afstemmen?
 

3. MEEGAANDE ZIJN,  HUN VERHAAL BENADEREN MET ONTZAG EN INTERESSE.
'Terwijl zij zo aan het praten waren en van gedachten wisselden, kwam Jezus zelf op hen toe en liep niet hen mee...'

Er komt  iemand binnen in hun verhaal, ergens onderweg. Een vreemdeling, een buitenstaander. `The third Man'. Die (tot hun verbazing?) niet begint te preken, niet boos wordt of zegt dat ze verkeerd lopen. Hij vraagt gewoon of hij een eindje mee mag lopen. Zij zijn voorlopig gastheer, hij is de gast. Hij is het niet die de weg bepaalt (ook al wéét Hij dat ze weglopen van Jerusalem, Zijn stad!). Hij aanvaardt om slechts `derde' te zijn , dringt zich niet op, is aanspreekbaar en aanspeelbaar in dit spel van raken en geraakt worden...
Zodoende is hij een stille getuige van de God van de Bijbel: een God van interesse, wiens Naam geschreven wordt met de letters van het woord 'geschieden.' Een Naam als een werk-woord: er-bij-willen-zijn, betrokken in een proces van gebeuren en geboren laten worden...
 

4. LUISTEREN, VRAGEN STELLEN, OPENSTAAN VOOR. ONTMOETING...
`Hij vroeg hun: Wat is dat voor een gesprek dat gij onderweg met elkaar voert? Met een bedrukt gezicht bleven ze staan...'

Waarom heeft God aan een onthaler of trouwbegeleider maar één mond gegeven en twee oren? Opdat hij zou weten dat hij twee keren zoveel moet leren luisteren als zelf te willen spreken...
Luisteren dus. Niet direct hun verhaal ont-luisteren met jouw kritiek en `deskundigheid". Eer-bieden. Aandachtig-zijn. Proberen te verstaan.
Vragen stellen zonder in vraag te stellen. Grote oren opzetten, geen grote mond. Een beetje ezel willen zijn (daar zetten ze straks misschien hun schilderijtje op!)
Proberen te ont-moeten. Een relatie opbouwen. Tam maken, verbondenheid scheppen. Niet direct beginnen over wat moet en niet mag.
Misschien dat ze dan even `blijven staan', wat willen na-denken en be-zin-nen?
 

5. VANUIT ONZE VISIE EN HET BIJBELSE VISIOEN MEEZOEKEN NAAR EEN ZINGEVENDKADER
'Beginnend met Mozes verklaarde Hij hun uit al de profeten wat in al de Schriften op Hem betrekking had...'

De vreemde reisgenoot begint de Schriften uit te leggen. Zijn eigen levensverhaal en dat van hen in overvloeiing met beelden van heel veel vroeger... Een wandelend leerhuis. De leerlingen luisteren: eerst verrast, dan gretig. Als in spiegelbeelden herkennen zij zichzelf.
En terwijl de dag ten einde gaat, keert geleidelijk aan iets van Jerusalem terug in hun hart en ziel: het grote zinsverband, woorden van liefde, tederheid en hoop...
En zij beseffen: zonder zingevingsverhaal, zonder bestemmingsplan kunnen wij niet op menswaardig niveau leven. Zonder 'iets als een visioen' raken mensen ontheemd en elkaar kwijt, herkomst en doel verloren.
De onthaler en trouwbegeleider als kadermaker en inlijster van dia's en schilderijtjes die in zijn winkel worden binnengebracht... Vakmanschap is meesterschap!
 

6. HET GOEDE BEVESTIGEN, HORIZONTEN TEKENEN, HOOP GEVEN, PERSPECTIEF AANBRENGEN.
'Brandde ons hart niet in ons, terwijl Hij onderweg met ons sprak en ons de Schriften ontsloot?'

Het latijnse woord voor zegenen is ` bene-dicere'. Goeie dingen zeggen. Het huwelijk van twee mensen inzegenen begint al op het onthaal en in de voorbereiding. Proficiat zeggen. Plustekentjes zetten, kruisjes geven. Alleen wie bevestigd wordt, kan groeien. Waar bevestiging ontbreekt wordt men ziek, gaat men langzaam dood...
Evangelie verkondigen: goed nieuws, in naam van Hem die is gekomen `opdat zij leven zouden hebben, en wel in overvloed...'
Hoop geven en perspectief aanbrengen. Een lijn trekken op het vlakke, oppervlakkige blad dat je wordt aangereikt. Een horizon met daarop een punt waar alle lijnen in kunnen samenlopen. En ineens komt er diepte in de tekening, voor-en achtergrond, toekomst en vérgezicht...
Waartoe dient de horizon? Opdat je altijd zou blijven doorlopen!' (E. Galeano).
 

7. TERWIJL DE BOER SLAAPT ... KUNNEN WACHTEN EN VERWACHTEN.
`Hij deed alsof Hij verder moest gaan. Zij drongen bij Hem aan: Blijf bij ons, want het wordt al avond en de dag loopt ten einde... Toen ging Hij binnen om bij hen te blijven.'

De voorziene weg is bijna helemaal afgelegd. Het wordt avond. De wegen splitsen . Als onthaler of trouwvoorbereider ben je tenslotte slechts een passant, een reisgezel-voor-even. De' Derde Man `in het verhaal zegt niet: Geef me nog vijf minuten, jullie zullen wel zien dat Ik gelijk heb... Hij wil het risico lopen geen gelijk te krijgen, zijn verhaal niet af te kunnen maken, zeker niet te kunnen controleren of ze er iets mee doen... Hij kan los-laten, vrijheid geven, tijd laten en ruimte om het hen zelf te laten ontdekken.
En in die wijdse ruimte van het niet-moeten-geloven hoort Hij hen (tot Zijn verwondering? ) aandringen: Blijf bij ons, kom binnen in ons binnenste binnenste, in onze intimiteit, daar waar wij wonen, ons ge-heim...
Kunnen wachten tot zij de vraag stellen. Weten dat die vraag heel vaak niet komt.
Toch in vrede kunnen slapen, na het gedane werk. En er op vertrouwen dat het gezaaide graan ondertussen kiemt en groeit. De meest vergeten les van het evangelie.(H. Fortmann).
 

8. BREKEN EN DELEN, DOEN WAT NIET  KAN...
`terwijl Hij met hen aan lag nam Hij het brood, sprak de zegen uit, brak het en reikte het hun toe. Nu gingen hun ogen open en zij herkenden Hem.'

Liefde en trouw vieren in taal en teken. `In de nacht dat Hij zich overgaf. `Dit is mijn Lichaam. Dit is mijn Bloed.' Daar weet zo'n bruidspaar alles van. Het is liefdestaal, het zijn hun eigen woorden. Je geeft je als je trouwt met ziel en lichaam over aan elkaar...
Het huwelijk kunnen duiden als een sacrament, dat wil zeggen: een tastbaar teken, een vindplaats van Gods aanwezigheid in deze wereld.
Hen helpen om woorden te vinden, gedichten, gedachten, verhalen en liedjes.
Telkens weer kracht opdoen bij Hem en bij elkaar om te leven wat je gevierd hebt en dan weer vieren wat je beleefd hebt...
 

9. SAMEN EN NAAR JE BROEDERS GAAN IN JERUSALEM, OM TE VERTELLEN VAN VERRIJZENIS...
`Ze stonden onmiddellijk op en keerden naar Jerusalem terug. Daar vonden ze de elf met de mensen van hun groep bijeen. Deze verklaarden: de Heer is werkelijk verrezen. Hij is aan Simon verschenen. En zij van hun kant vertelden wat er onderweg gebeurd was en hoe Hij door hen herkend werd aan het breken van het brood...'

`Opstaan doe je niet ineens, maar af en toe een beetje...' Terug gaan naar Jerusalem, naar de stad-van-de-mensen, de stad waar je dromen ooit zijn geboren. Terug van de terugtocht. Op staande voet opstandig worden en gààn, omdat je ondertussen aan den lijve ondervonden hebt dat liefde sterker is dan de dood.
Lichtvoetig op zoek gaan naar bondgenoten. Met verende tred, Geest-driftig. Gedaan met cocoonen in Emmaüs. Elkaar geregeld opzoeken, groep vormen, vertellen hoe je gevaren hebt, goed of slecht. Als echte mensenvissers samenscholen rond verrijzenisverhalen. De Kerk op zijn Paasbest.
Ik denk dat in het komende millenium de Kerk bijna geen andere toekomst heeft in onze gewesten....

Geert Dedecker
 

TWEE GINGEN SAMEN OP WEG

Diezelfde dag gingen twee van de leerlingen op weg naar een dorp dat Emmaüs heet en zestig stad ie van Jeruzalem verwijderd ligt. Ze spraken met elkaar over alles wat er was voorgevallen. Terwijl ze zo met elkaar in gesprek waren, kwam Jezus zelf naar hen toe en liep met hen mee, maar hun blik werd vertroebeld, zodat ze hem niet herkenden. Hij vroeg hun: `Waar loopt u toch over te praten?' Daarop bleven ze somber gestemd staan. Een van hen, die Kleopas heette, antwoordde: `Bent u dan de enige vreemdeling in Jeruzalem die niet weet wat daar deze dagen gebeurd is?' Jezus vroeg hun: `Wat dan?' Ze antwoordden: `Wat er gebeurd is met Jezus uit Nazaret, een machtig profeet in woord en daad in de ogen van God en van het hele volk. Onze hogepriesters en leiders hebben hem ter dood laten veroordelen en laten kruisigen. Wij leefden in de hoop dat hij degene was die Israël zou bevrijden, maar inmiddels is het de derde dag sinds dit alles gebeurd is. Toen zei hij tegen hen: `Hebt u dan zo weinig verstand en bent u zo traag van begrip dat u niet gelooft in alles wat de profeten gezegd hebben? Moest de Messias al dat lijden niet ondergaan om zijn glorie binnen te gaan?' Daarna verklaarde hij hun wat er in al de Schriften over hem geschreven stond, en hij begon bij Mozes en de Profeten.
Ze naderden het dorp waarheen ze op weg waren. Jezus deed alsof hij verder wilde reizen. Maar ze drongen er sterk bij hem op aan om dat niet te doen en zeiden: `Blijf bij ons, want het is bijna avond en de dag loopt ten einde.' Hij ging mee het dorp
in en bleef bij hen. Toen hij met hen aan tafel aanlag, nam hij het brood, sprak het zegengebed uit, brak het en gaf het hun. Nu werden hun ogen geopend en herkenden ze hem. Maar hij werd onttrokken aan hun blik. Daarop zeiden ze tegen elkaar: `Brandde ons hart niet toen hij onderweg met ons sprak en de Schriften voor ons ontsloot?' Ze stonden op en gingen meteen terug naar Jeruzalem, waar ze de elf en de anderen aantroffen. De twee leerlingen vertelden wat er onderweg gebeurd was
en hoe hij zich aan hen kenbaar had gemaakt door het breken van het brood.

Lc 24, 13-21.25-33.35

Wat Gij wilt o God -
licht, zegevierend licht.
Niet de dood maar het leven.

Wat Gij wilt -
dat wij uw mensen zijn.
Toegewijde partners.

Het koninkrijk wilt Gij.
Deze aarde
bedekt met vrede.

God, spreken wij over uw wil,
laat dit dan genoeg zijn.

H. Bouma

EMMAÜS
Het hart en de ziel van Emmaüs

Elkaar van harte groeten
Met elkaar een tijd meegaan
Aan elkaar levensvragen voorleggen
Met grote aandacht elkaars verhaal beluisteren

Voor elkaar het verleden draaglijk maken
Elkaars gelaat opdelven
Elkaars eigen bronnen weer blootleggen

Elkaars visie verruimen
Met elkaar problemen uitklaren
Elkaar nieuw uitzicht op leven en wereld aanreiken

Voor elkaar nieuw geloof zoeken
Voor elkaar een weg zijn naar het Licht
Elkaars innerlijke kracht versterken
Voor elkaar bidden

Voor elkaar gastvrij zijn
Elkaar opwachten voor een vriendschappelijke maaltijd
Elkaar weer op weg zetten
Elkaar niet meer loslaten
Met elkaar het Licht blijven zoeken
 

De hoogste weg
parafrase van 1 Korinthe 13: 4-8

liefde
volhardt
in het scheppen van ruimte
blijft waaien
als een milde lentewind
die bloeien laat
en nooit verstikt

liefde
loopt niet te koop
uitdagend
met hoge borst

liefde
kent geen trots
die beschadigt
en beschaamd maakt

liefde
wil niet winnen
niet zelfgenoegzaam zijn
zich niet handhaven

liefde
verdraagt geen onbetrouwbaarheid
maar deelt de vreugde
om mensen
die op elkaar aan kunnen

liefde
is een alomvattend huis
en biedt een dak
voor totaal vertrouwen
voor grenzeloos verwachten

liefde
houdt eindeloos vol
valt niet af

liefde alleen
laat zich kennen
als toekomst
die blijft

uit SYTZE DE VRIES: `Op liefde gebouwd'
 

Behoed de liefde van de geliefden,
Gij die weet hoe broos en bijna niets
twee mensen zijn,
en dat hun hart onrustig is
en onbestemd en onvervuld,
leer hen verstaan het dodelijk geheim
dat liefde lijden is,
dat geven leven doet.
Geef hen de tijd
elkaar te kennen en te troosten,
blaas hun hartstocht aan,
maak hen geduldig en oneindig lief,
dat zij de nacht doorkomen
met elkaar.

Huub Oosterhuis